Een goede trainer ziet meer dan alleen de voetballer

Hoe zorgen we ervoor dat kinderen zich niet alleen sportief ontwikkelen, maar zich binnen hun vereniging ook gezien, gehoord en veilig voelen? Die vraag stond centraal tijdens het symposium SuperCoaches. De BAV was hierbij aanwezig en ondertekende tijdens de bijeenkomst ook de gezamenlijke ambitie om verder te bouwen aan een goed pedagogisch sportklimaat.

Onder het motto ‘Samen bouwen aan een pedagogisch sportklimaat’ kwamen vertegenwoordigers uit sport, onderwijs, gemeenten, sportbonden en verenigingen bijeen om te praten over de rol van trainers, coaches en sportorganisaties. 

Een belangrijke boodschap gedurende de middag: trainer of coach zijn gaat over veel meer dan techniek, tactiek en het winnen van wedstrijden. Juist in de omgang met kinderen kan een trainer een groot verschil maken. 

Achter het gedrag van een kind kijken 

Niet ieder kind stapt met dezelfde bagage het voetbalveld op. Sommige kinderen trekken zich terug, anderen vragen juist veel aandacht of laten gedrag zien dat voor trainers lastig te begrijpen is. 

Het programma SuperCoaches van Het Vergeten Kind helpt trainers om verder te kijken dan alleen dat zichtbare gedrag. De gedachte daarachter is dat een kind niet simpelweg ‘lastig’ is, maar zich bijvoorbeeld in een lastige situatie kan bevinden. 

Daarbij hoeft een trainer geen hulpverlener te worden. Het gaat veel meer om bewustwording: aandacht hebben voor een kind, zien wat er gebeurt en weten hoe je daar als trainer op een positieve en veilige manier mee om kunt gaan. 

Vakbekwaamheid is meer dan voetbalinhoud 

Tijdens het symposium werd vanuit verschillende invalshoeken naar dit onderwerp gekeken.  Lector Nicolette Schipper-van Veldhoven van Hogeschool Windesheim ging in op de waarde van sport en de urgentie van een goed pedagogisch sportklimaat. Taco Prins van NOC*NSF stond stil bij de vakbekwaamheid van trainers en de positie van SuperCoaches binnen het bredere opleidingsaanbod. 

Carla Lagendijk vertelde hoe Feyenoord invulling geeft aan safeguarding en welke rol SuperCoaches daarbij binnen de club speelt. Ook voormalig topzwemster Inge de Bruijn deelde haar ervaringen en inzichten uit de topsport.  Die verschillende invalshoeken kwamen uiteindelijk steeds bij dezelfde gedachte uit: wie kinderen begeleidt in de sport heeft invloed die veel verder reikt dan alleen de sportprestatie. 

Trainer als belangrijke volwassene 

Dat is juist voor voetbalverenigingen een belangrijk inzicht.  Jeugdtrainers en coaches zien kinderen soms meerdere keren per week. Ze staan op het trainingsveld, begeleiden wedstrijden en maken van dichtbij mee hoe kinderen reageren op winst, verlies, fouten, groepsdruk en tegenslagen.  Voor sommige kinderen kan een trainer of coach daardoor één van de belangrijke volwassenen in hun omgeving zijn. Iemand die aandacht heeft, vertrouwen geeft en ervoor zorgt dat een kind zich onderdeel voelt van een team en vereniging. 

Van beleid naar de dagelijkse praktijk 

Een interessant onderdeel van het symposium was de presentatie van de Trainingsscan door onderzoeker Annemart Tielens van Hogeschool Windesheim. Dit nieuwe instrument is bedoeld om clubs en trainers inzicht te geven in het pedagogisch sportklimaat en het eigen pedagogisch handelen. 

Want sociale veiligheid en pedagogisch beleid kunnen op papier uitstekend geregeld zijn, maar uiteindelijk wordt het klimaat van een vereniging vooral zichtbaar in de dagelijkse praktijk. 

Hoe reageert een trainer op een kind dat niet luistert? Krijgt ieder kind aandacht, of vooral de beste voetballer? Hoe wordt omgegaan met fouten? Wat gebeurt er wanneer een kind buiten de groep valt? En weten trainers bij wie ze terechtkunnen wanneer zij zich zorgen maken?  Dat zijn vragen die minstens zo belangrijk zijn als de inhoud van een trainingsvorm. 

Willen, Zien en Doen 

Tijdens het interactieve gedeelte van de middag gingen de deelnemers met elkaar in gesprek aan de hand van de drie ‘tandwielen’ van SuperCoaches: Willen, Zien en Doen.  Dat geeft ook een mooie samenvatting van de uitdaging voor voetbalverenigingen. 

Het begint met willen investeren in een positief en veilig sportklimaat. Vervolgens moet je leren zien wat er binnen teams en rond individuele kinderen gebeurt. En uiteindelijk gaat het om doen: trainers ondersteunen, met elkaar het gesprek voeren en praktische afspraken maken. 

Daarvoor hoeft niet meteen een omvangrijk beleidsprogramma te worden opgetuigd. Juist kleine veranderingen in het handelen van trainers en coaches kunnen voor kinderen al veel verschil maken. 

BAV partner van SuperCoaches 

De BAV vindt het belangrijk dat amateurvoetbalverenigingen en hun trainers praktische ondersteuning krijgen om hier binnen de dagelijkse verenigingspraktijk mee aan de slag te gaan. Daarom is de BAV partner van SuperCoaches. 

Tijdens het symposium heeft de BAV bovendien de gezamenlijke ambitie ondertekend om verder te bouwen aan een pedagogisch sportklimaat waarin ieder kind zich gezien, gehoord en veilig kan voelen.